Công bố luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Chử Thị Hồng Ninh; Ngành: Khoa học Y sinh

Tên đề tài luận án:  Nghiên cứu biến đổi cấu trúc giải phẫu tai giữa và giá trị của chụp cắt lớp vi tính xương thái dương trong chẩn đoán cholesteatoma bẩm sinh và mắc phải.

Ngành: Khoa học Y sinh.

Mã số: 9720101.

Họ và tên nghiên cứu sinh: Chử Thị Hồng Ninh.   

Họ và tên Người hướng dẫn: 

  1. PGS.TS Đặng Tiến Trường.
  2. PGS.TS Đoàn Thị Hồng Hoa.

Cơ sở đào tạo: Học viện Quân y

Tóm tắt những đóng góp mới của luận án (viết ngắn gọn những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận, những luận điểm mới rút ra được từ kết quả nghiên cứu, khảo sát của luận án): 

Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam phân tích đồng thời nhưng có phân tầng hai thể cholesteatoma bẩm sinh và mắc phải, với thiết kế nghiên cứu đánh giá độ chính xác chẩn đoán, tiến cứu, đa trung tâm trên 121 người bệnh (41 bẩm sinh, 80 mắc phải); sử dụng cùng một bảng kiểm đọc hình ảnh cắt lớp vi tính (CLVT) xương thái dương định nghĩa trước, cùng nhóm hai người đọc được làm mù và cùng một tiêu chuẩn tham chiếu là quan sát trực tiếp trong phẫu thuật.

Luận án đã làm rõ sự khác biệt giữa hai thể bệnh về đặc điểm lâm sàng, thính lực và biến đổi cấu trúc giải phẫu tai giữa. Cholesteatoma bẩm sinh gặp ở trẻ nhỏ, màng nhĩ còn nguyên vẹn, thính lực bình thường ở 70,73% trường hợp và tổn thương khu trú hơn; cholesteatoma mắc phải gắn với túi co kéo (72,50%) hoặc lỗ thủng màng nhĩ (46,25%), có tỷ lệ tổn thương trên CLVT cao hơn rõ rệt tại tường thượng nhĩ (86,25% so với 0%), ngách mặt (73,75% so với 12,20%), sào đạo (87,50% so với 14,63%) và sào bào (81,25% so với 14,63%), với p < 0,001 và vẫn có ý nghĩa sau hiệu chỉnh nhiều kiểm định. Xương đe là xương con bị tổn thương thường gặp nhất (61,16% trong phẫu thuật).

Luận án cung cấp bộ số liệu giá trị của CLVT theo từng vị trí và từng cấu trúc giải phẫu, đối chiếu với phẫu thuật, kèm khoảng tin cậy 95% (KTC 95%). CLVT có độ nhạy cao tại thượng nhĩ (100%; KTC 95%: 96,7–100,0), xương đe (93,2%; KTC 95%: 84,9–97,8), sào bào (90,3%; KTC 95%: 81,0–96,0) và đặc ngà xương chũm (92,5%; KTC 95%: 83,4–97,5). Ngược lại, độ nhạy còn thấp đối với xương bàn đạp (40,0%; KTC 95%: 21,1–61,3), khuyết thành xương đoạn nhĩ ống thần kinh mặt (44,4%; KTC 95%: 13,7–78,8) và ngách mặt ở thể bẩm sinh (50,0%); với khuyết trần tai, giá trị dự báo dương chỉ đạt 63,2% (KTC 95%: 38,4–83,7) nên hình ảnh dương tính cần được kiểm tra lại trong mổ.

Luận án chỉ ra rằng cùng một dấu hiệu trên CLVT có thể mang độ nhạy và độ đặc hiệu khác nhau đáng kể giữa hai thể bệnh, rõ nhất tại ngách mặt (độ nhạy 50,0% ở thể bẩm sinh so với 79,7% ở thể mắc phải) và xương đe (57,1% so với 97,0%); vì vậy giá trị của CLVT cần được trình bày và áp dụng riêng theo từng thể bệnh.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và hệ thống hóa các nguyên tắc đọc hình ảnh trong y văn, luận án đề xuất quy trình đọc hình ảnh CLVT xương thái dương trước phẫu thuật cholesteatoma theo năm bước và gợi ý bốn tình huống nên cân nhắc bổ sung cộng hưởng từ chuỗi xung khuếch tán không dùng kỹ thuật echo-planar (non-EPI DWI); quy trình này cần được kiểm định trong các nghiên cứu tiếp theo.

Toan van luan an NCS Chu Thi Hong Ninh