“Giá trị của nghiên cứu không nằm ở việc có bao nhiêu bài báo mà ở chỗ công trình đó trả lời được vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và có thể đóng góp như thế nào cho thực tiễn”.

Đó là chia sẻ của Đại tá, GS.TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Quân y tại Hội nghị “Kỹ năng viết bài báo khoa học năm 2026” tổ chức chiều 8/10.

Đại tá, GS. TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Quân y nhấn mạnh về giá trị công trình khoa học. Ảnh: Tuấn Dũng

Theo Đại tá, GS.TS Nguyễn Duy Bắc, với đặc thù đồng thời thực hiện nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và điều trị, Học viện có điều kiện tiếp cận nhiều vấn đề thực tiễn của y học. Từ giảng đường, phòng thí nghiệm đến bệnh viện, những câu hỏi chuyên môn luôn đặt ra yêu cầu phải được nghiên cứu, lý giải bằng bằng chứng khoa học. Đây là nguồn lực quan trọng nhưng để biến những dữ liệu và kinh nghiệm thực tiễn thành tri thức có giá trị đòi hỏi người làm khoa học phải có phương pháp nghiên cứu, khả năng phân tích và kỹ năng công bố.

“Một bài báo khoa học vì thế không nên được nhìn nhận đơn thuần là “sản phẩm cuối” của một đề tài. Đó còn là quá trình nhà nghiên cứu kiểm chứng kết quả, đối thoại với cộng đồng khoa học và tiếp tục hoàn thiện những phát hiện của mình thông qua phản biện”, Đại tá, GS.TS Nguyễn Duy Bắc nhấn mạnh.

Tại Hội nghị, cán bộ, giảng viên, học viên, sinh viên đã được chia sẻ kỹ năng thiết yếu để hoàn thiện một công trình khoa học, từ xác định vấn đề, xây dựng bản thảo, trình bày và phân tích kết quả đến lựa chọn tạp chí phù hợp.

Những yêu cầu về liêm chính khoa học, tính minh bạch và trách nhiệm trong công bố cũng được cập nhật. Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng trong nghiên cứu y khoa vì mỗi kết quả đều có thể tác động trực tiếp đến chất lượng đào tạo, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh.

Quy định liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp

Chia sẻ Quy định về liêm chính khoa học, PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, Trưởng phòng Khoa học Quân sự, Học viện Quân y, cho hay các hành vi vi phạm liêm chính được quy định khá cụ thể, từ ngụy tạo, làm sai lệch dữ liệu khoa học đến gian lận, đạo văn và tự đạo văn.

Trong đó, có các nội dung như ngụy tạo là hành vi cố ý trình bày sai lệch hoặc tạo ra thông tin, dữ liệu, trích dẫn không xuất phát từ kết quả nghiên cứu hoặc nguồn tham khảo. Các hành vi gian lận gồm chiếm đoạt công trình của người khác để công bố, sử dụng như của mình; thuê hoặc nhờ người khác viết hộ; sử dụng trái phép kết quả nghiên cứu ban đầu của người khác; kê khai gian dối sản phẩm khoa học hoặc làm giả bằng cấp để tạo dựng uy tín.

Kết quả nghiên cứu khoa học tại Học viện đã được công bố trên các tạp chí uy tín. Ảnh: NTCC

Đáng chú ý, Học viện Quân y đưa hành vi “che giấu việc sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc các công cụ tự động trong việc tạo nội dung hoặc soạn thảo sản phẩm” vào nhóm các hành vi vi phạm liêm chính.

Đạo văn và tự đạo văn cũng được xác định là hành vi vi phạm. Mức độ trùng lặp trong sản phẩm cao hơn 20%, được xác định bằng phần mềm kiểm tra đạo văn do Học viện quy định sử dụng, có thể bị xem xét là vi phạm; trường hợp đặc thù sẽ do Hội đồng khoa học hoặc cơ quan có thẩm quyền xác định.

Ngoài liêm chính học thuật, các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp như không che giấu rủi ro có thể gây hậu quả nghiêm trọng; không truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; bảo đảm sự đồng ý của đối tượng khi nghiên cứu trên người; bảo vệ dữ liệu nhạy cảm và công khai nguồn tài trợ, xung đột lợi ích… cũng được đề cao.

“Sau khi công bố, nếu có khiếu nại về tính liêm chính học thuật, Hội đồng đánh giá liêm chính có thể được thành lập để xem xét. Căn cứ kết luận của Hội đồng, sản phẩm vi phạm có thể bị đính chính hoặc hủy kết quả công bố; người vi phạm chịu xử lý theo quy định của Quân đội, Học viện và pháp luật”, PGS.TS. Nguyễn Minh Phương cho hay.

Với kinh nghiệm 47 năm đào tạo tiến sĩ, đến nay, Học viện Quân y đã có hơn 1.300 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, kết quả nghiên cứu của nhiều luận án đã được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín. Học viên, sinh viên Học viện đã đạt được nhiều giải thưởng và thành tích cao trong các hội nghị, giải thưởng khoa học cấp bộ, ngành và toàn quốc.

Tào Nga