Tên đề tài luận án: Nghiên cứu biểu hiện các gen NF-κB p50, NF-κB p65, SUMO1, SUMO2, SUMO3 ở bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan có HBsAg (+).

Ngành:  Khoa học y sinh                Mã số:  9 72 01 01

Họ và tên nghiên cứu sinh: Nguyễn Xuân Khái

Họ và tên người hướng dẫn:

1. GS, TS Cấn Văn Mão

2. PGS, TSDương Quang Huy

Cơ sở đào tạo: Học viện Quân y

Tóm tắt những đóng góp mới của luận án:

Đây là công trình đầu tiên tại Việt Nam cũng như trên thế giới xác định đồng thời biểu hiện các gen NF-κB p50, NF-κB p65, SUMO1, SUMO2, SUMO3 trong mô u và mô cận u bằng phương pháp realtime PCR ở bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan (UTBMTBG) có HBsAg (+). Kết quả cho thấy:

– Biểu hiện gen SUMO2 cao hơn ở mẫu mô ung thư so với mô cận u (Trung vị (tứ phân vị) lần lượt là: 4,88 (0,38 – 6,24) so với 0,22 ((-1,58) – 5,94); p = 0,01). Biểu hiện của các gen còn lại (SUMO1, SUMO3, NF-κB p65 và NF-κB p50) không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa mẫu mô ung thư và mô cận u (các p > 0,05).

– Trong mô ung thư, biểu hiện của các gen SUMO1, SUMO2, SUMO3 có mối tương quan thuận, mức độ từ yếu đến trung bình (hệ số tương quan r từ 0,37 đến 0,62, p < 0,05); trong khi không ghi nhận mối tương quan giữa 2 gen thuộc họ NF-κB (p65 và p50) (r = 0,21; p = 0,08). Ngoài ra, có mối tương mối tương quan thuận, mức độ yếu giữa biểu hiện của gen NF-κB p50 với SUMO1 và SUMO3 (hệ số tương quan lần lượt 0,38 và 0,40; theo thứ tự, p < 0,05).

– Trong mô cận u, biểu hiện của các gen SUMO1, SUMO2, SUMO3 đều có mối tương quan thuận, mức độ chặt chẽ (hệ số tương quan r từ 0,73 đến 0,77; p < 0,00001); trong khi đó, cũng ghi nhận mối tương quan mức độ trung bình, thuận giữa 2 gen thuộc họ NF-κB (p65 và p50) (hệ số tương quan r = 0,48; p = 0,00002).

– Không ghi nhận mối liên quan giữa biểu hiện các gen NF-κB p50, NF-κB p65, SUMO1, SUMO2, SUMO3 với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh nhân UTBMTBG, ngoại trừ biểu hiện NF-κB p50 có khác biệt giữa nhóm người bệnh ≥ 60 tuổi so với nhóm < 60 tuổi (p = 0,0005) và biểu hiện NF-κB p65 liên quan đến độ biệt hóa u theo WHO.

Mức biểu hiện tăng cao có ý nghĩa thống kê của gen SUMO2 trong mô ung thư so với mô cận u, cho thấy gen này có thể đóng vai trò đáng kể trong quá trình phát sinh UTBMTBG, từ đó góp phần hình thành cơ sở cho các nghiên cứu ứng dụng dấu ấn này trong chẩn đoán sớm và phát triển liệu pháp điều trị mới trong tương lai.

TOÀN VĂN LUẬN ÁN CỦA NCS NGUYỄN XUÂN KHÁI